عكاسی معماری

عكاسی معماری
عکاسی از فضاهای عمومی

سیما هاشمی‌نیا

با وجود آنكه امروزه تقریباً بیشتر اوقات شهروندان در فضاهای عمومی و شهری سپری می‌شود، اما به دلایلی گاه از توجه و شناخت كافی نسبت به فضا و مكانی كه در آن حضور می‌یابند و نیز رویدادها و فعالیت‌هایی كه در آن جاری است، غافل‌ هستند. عكاسی از فضاهای عمومی به دلیل ماهیت بزرگ‌نمایی و زیبایی‌شناسانه‌ای كه دارد، به مانند عكاسی معماری، این قابلیت را دارد كه زوایای پنهان و مختلف چنین فضاهایی را آشكار نماید. نكته‌ای كه بایستی به آن توجه نمود، اهمیت حضور مردم در فضای عمومی و ثبت ویژگی‌های فضایی ـ مكانی متأثر از این حضور است. از این‌رو برای انتقال مفهوم و واقعیت حقیقی چنین فضاهایی می‌بایست كیفیت‌های آن مكان از طریق نمایش فعالیت‌های انسانی تصویر شوند.

پس از این مقدمه كوتاه، در ادامه به برخی از نکاتی كه در به تصویر كشیدن كامل یك فضای عمومی به شما كمك می‌كنند، اشاره می‌شود:

1. جست‌وجوی الگوها و ویژگی‌‌های خاص مردم
از آنجایی ‌كه شناخت و درک چگونگی تأثیر یك مکان¬ بر رفتار مردم، از طریق توجه به الگوهای استفاده آنان از آن مكان حاصل می¬‌شود، از این‌رو نشانه‌های آشكاری چون عابران پیاده‌ای که همواره بطور غیرقانونی در حال ردشدن از خیابان هستند و می‌توان چنین مواردی را همیشه و در هر زمانی مشاهده نمود، سوژه‌‌هایی مناسب برای عكاسی می‌باشند. بنابراین جست‌وجوی الگوها و رفتارهای خاص مردم كه همواره در حال اتفاق افتادن هستند، از قابلیت سوژه‌پردازی خلاقانه عكاسی برخوردار هستند.

2. تجربه مکان
برای عكاسی از موضوعی كه در یک لحظه مناسب و زمانی خاص اتفاق می‌افتد، شما نباید بیننده صرف رویدادها باشید، بلكه می‌بایست خود را در جریان تجربه فضایی ـ مكانی و در روند اتفاقات آن مكان قرار دهید و با مردمی كه آنجا حضور دارند، ارتباط برقرار كنید.

3. همواره مترصد و آماده بودن
اگرچه می‌توان تعداد زیادی عکس را از مشاهده تکرار رفتاری در طول زمان ثبت كرد و سپس از میان آنها انتخاب نمود، لیكن برخی عكس‌ها به دلیل آن‌كه ثبت‌كننده رویدادی ویژه در زمانی خاص یا اندك می‌باشند، از ارزش ویژه‌ای برخوردار می‌باشند. از این‌رو برای ثبت چنین لحظات و رویدادهای نابی دوربین و عكاس می‌بایست در هر لحظه آماده باشند. البته با وجود آنكه، یک واکنش (عکس‌العمل) سریع می‌تواند برای تهیه عکس‌های جذاب، سرنوشت‌ساز باشد، اما یک عکس خوب هرگز با عجله به دست نمی‌آید؛ باید مدت زیادی با صبر و حوصله منتظر یک رویداد جذاب ماند. حتی وقتی که می‌خواهید لحظه‌ای از یك رویداد را عکاسی کنید، باید تمام جزئیات را تماشا و بهترین لحظه را شکار کنید.

4. هدف‌مند بودن
برای عكاسی از فضاهای عمومی بایستی هدف‌مند بود، به این معنی كه با جلب اعتماد مردم و ایجاد درك متقابل (میان عكاس و مردم) و نیز پنهان نکردن این واقعیت که شما عکاس هستید و عمل شما هدفی دارد، می‌توان در ارتباطی راحت با مردم به عكاسی پرداخت. البته باید توجه داشت كه عکاسی از فضاهای عمومی همیشه با ریسک همراه است، به ویژه در مناطقی كه به لحاظ امنیتی مهم می‌باشند، ممكن است با محدودیت‌هایی مواجه باشیم.

5. عکاسی از چندین زاویه دید
تهیه عکس‌های زیاد از یک فضا و از زوایای دید متنوع، نشان‌گر ماهیت‌های مختلف مكانی آن فضا هستند. استفاده از زوایای بسته (close-up) برای نشان دادن احساسات درونی مردم، زوایای متوسط (medium shots) برای تصویركردن موقعیت افراد و روابط اجتماعی موجود در فضا، زوایای باز (long shot) و نیز عكاسی از ارتفاع بالاتر نسبت به سوژه (aerial shot یا high angle) امكان ثبت تصاویری منحصربفرد و انتزاعی‌تر را فراهم خواهد آورد.

6. عکس‌های خودتان همیشه بهتر از عکس‌های دیگری است
از آنجایی كه عكاسی از فضاهای عمومی در تجربه‌ای مكانی حاصل می‌شود، از این‌رو وقتی می‌خواهید خصوصیات ویژه و منحصربفرد مکانی را در گفت‌وگویی عمومی معرفی کنید، بهترین عکس‌ها همیشه آنهایی هستند که خودتان گرفته‌اید. شما می‌توانید درباره عکس‌های خودتان خیلی قانع‌کننده‌تر و واضح‌¬‌تر از عکسی که شخص دیگری گرفته است، صحبت کنید. هر عکسی داستانی را بازگو می‌کند و ¬بینندگان از شنیدن داستان‌های عکس‌های شما لذت خواهند برد.