هنر يونان

هنر يونان

معابد يوناني

معبد يوناني از لحاظ نقشه ، شباهت نزديكي به تالار بارگاه ميسني دارد و حتي در پيشرفته ترين شكل اين معبد ، سادگي بنيادي ساختمان تالار مزبور به چشم مي خورد : يك اتاق تك يا دو اتاق تو در تو بدون پنجره ، با يك در ( دو در براي مقصوره ي تو در تو ) و ( A ) يك رواق با دو ستون بين ديوارهاي پيش آمده ( ستون هاي بين دو جرز ) ، يا (B ) ستون بندي خلفي ( ستون بندي بي ديوار ) ، يا (C ) ستون بندي خلفي و قدامي ، يا هر يك از اين نقشه ها كه به وسيله ي (G,H,I,L,M ) يك رديف يا (F ) دو رديف ستون بندي محاط شده باشند . معابد پيشين ( متعلق به دوره ي كهن ) غالبا ً دراز و باريك بودند (H,I,L ) ، كه نسبت ميان ديوارهاي خلفي و قدامي با ديوارهاي پهلويي تقريبا ً يك به سه بود . نقشه هاي متعلق به دوره ي كلاسيك پسين و دوره ي هلني به نسبت يك به دو نزديك شدند ولي هيچ گاه دقيقا ً يك به دو نبودند . ديوارهاي پهلويي معابد دوره ي كلاسيك غالبا ً كمي بيش از دو برابر ديوارهاي خلفي و قدامي بودند (G) ، همين نسبت در معابد هلني كمي كوتاه تر مي شد (F ) .

شيوه هاي يوناني
توصيف بلندي ساختمان يوناني از پي به بالا با اصطلاحات ستون ، سكو و روبنايا اسپر بيان مي شود . اين گونه تركيب و روابط ميان سه جزء يا واحد را شيوه مي نامند . سه شيوه اي كه معماران يوناني پديد آوردند تا اندازه اي بر حسب جزييات ، ولي عمدتا ً بر حسب تناسب هاي نسبي اجزاء از يكديگر متمايز مي شوند . كهن ترين شيوه هاي قابل فرمول بندي در معماري يوناني عبارت بودند از : شيوه ي دوريك متعلق به سرزمين اصلي يونان و شيوه ي يونيك متعلق به آسياي ميانه و جزاير درياي اژه . شيوه ي كورنتي بعد ها رواج يافت . معابد شيوه ي دوريك ظاهري تناورانه دارند و ستون هايشان محكم بر سكو يا صفحه ي پله دار نهاده شده اند . شيوه ي يونيك در مقايسه با شيوهي سنگين ، جسيم و جدي دوريك ، شيوه اي سبك ، تشريفاتي و به مراتب تزييناتي تر به نظر مي رسد . ستون ها در اين شيوه باريك تر اند و روي پاسنگ هاي برجسته كاري شده اي نهاده شده اند . خياره ها يا قاشقي هاي ستون شيوه ي دوريك با لبه هاي تيز ( نبش تند ) به هم مي رسند ولي قاشقي هاي ستون شيوه ي يونيك تخت هستند . البته آشكار ترين تفاوت هاي موجود بين اين سه شيوه ، در سر ستون هاشان است : سر ستون دوريك ساده و بي تزيين است و سرستون هاي يونيك و كورنتي شديدا ً تزيين يافته اند . شيوه ي كورنتي فقط از لحاظ سرستون با شيوه ي يونيك تفاوت دارد . سرستون يونيك طوري طراحي شده است كه فقط از دو جهت به طرزي موثر قابل ديدن است . براي ستون بندي هاي يونيك كه دور تا دور گوشه هاي بنا مي چرخيدند ، مانند ستون بندي هاي بناهاي دورستوني ، " سرستون هاي گوشه اي " مخصوصي مي بايست طراحي مي شد كه از دو سوي رو به بيننده ، شكل و نماي مشابهي داشته باشند . لبه هاي تيزي كه از برخورد دو مارپيچ يا طوماري پديد مي آمد هيچ گاه معماران كلاسيك را كاملاً خوشنود نمي ساخت زيرا اينان نيز احتمالاً احساس كرده بودند كه اين راه حل فقط به بهاي از دست رفتن منطق ساختماني سرستون يونيك و با دگرواره نماياندن بخش ها و اجزاي كاركردي آن به دست آمده بود . سرستون كورنتي ، كه از همه ي جهات يكسان ديده مي شود ، اين مسئله را حل كرد . شيوه ي كورنتي علاوه بر حل كردن مسائل آزار دهنده و مزاحم شيوه هاي دوريك و يونيك – معماي سه تركي هاي گوشه اي و مارپيچ هاي گوشه اي – با آن آراستگي بي بديلش ، سرانجام با سليقه ي رشد يابنده در جهت آرايش پر شكوه شكل و شبيه سازي واقع بينانه اي جور درآمد كه نيروي رهبري كننده ي تمام فعاليت هاي هنري در دنياي هلني شد .