چشم مشتری

با به وقوع پیوستن پدیده ای عجیب و بیگانه بر سطح مشتری توجه دانشمندان زیادی به سمت مشتری جلب شده است. یكی از طوفان های با دوام سطح گازی سیاره مشتری با گذشت چند سال از عمرش به رنگ لكه بزرگ و آشنای مشتری (چشم مشتری)‌درآمده.
محل لکه‌های قرمز بزرگ و کوچک بر سطح مشتری
این لكه كه تا كنون به صورت بیضی سفید رنگی به عنوان طوفان BA بر سطح مشتری شناخته و رصد می‌شد شروع به تغییر رنگ داده بود هم اكنون كاملا به رنگ لكه بزرگ مشتری در آمده و به نام "لكه كوچك مشتری" شناخته می‌شود. مكان این لكه در منطقه جنوبی مشتری و سمت چپ لكه بزرگ است.
اندازه لكه نصف اندازه لكه بزرگ و تقریبا قطری برابر قطر زمین دارد و در تلسكوپ هایی با دهانه بیش از ۱۰ اینچ قابل رصد است.
تغییر رنگ این لكه در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۰۶ (‌۵ اسفند ۱۳۸۴) توسط یك عكاس سیارات در فیلیپین به نام "كریستوفر گو" به انجمن رصد های ماه و سیارات ALPO گزارش شده و بعد از پیگیری مسئولین این انجمن و مشاهده آرشیو عكس ها متوجه شروع این تغییر رنگ از دسامبر سال ۲۰۰۵ شدند.
این تغییر در سطح مشتری می‌تواند جذابیت های بسیاری برای منجمان و رصدگران آماتور داشته باشد و همینطور فكر دانشمندان برای كشف دلیل این پدیده برای مدتها مشغول خواهد كرد. لكه BA حاصل به هم پیوستن دو لكه FA و BE در مارس سال ۲۰۰۰ بوده و اكنون بدون وقوع هیچ پدیده خاصی بر سطح مشتری رنگ قرمز به خود گرفته.
شاید دانشمندان برای بدست آوردن اطلاعات در این زمینه مجبور به مطالعه بیشتری بر روی لكه سرخ اصلی مشتری باشند ،‌با وجود اینكه لكه بزرگ مشتری از سالهای ۱۶۰۰ به بعد رصد شده اما اطلاعات بسیار اندكی از آند در دست است. لكه بزرگ مشتری اندازه‌ای ۲ برابر زمین دارد و باد هایی با سرعت ۴۳۵ كیلومتر بر ساعت در آن جریان دارند و همچنین این لكه تقریبا ۸ كیلومتر بر فراز ابر های مشتری است و بر آمدگی نسبتا بزرگی به حساب می‌آید اما منابع تامین كننده انرژی این لكه كماكان ناشناخته باقی مانده‌‌اند.
یكی از نظریه های مقبول در زمینه لكه بزرگ مشتری به این امر اشاره می‌كند كه جریان های درون این لكه مواد شیمیایی موجود در لكه ( گوگرد ، فسفر و هیدروكربن ها ) را به سمت بالا می‌آورند و به دلیل بیرون بودن سر لكه از ابر های مشتری اشعه های فرا بنفش خورشید با این مواد شیمیایی واكنش داده و رنگ لكه را سرخ كرده اند. با توجه به این نظریه می‌توان شدت گرفت طوفان در لكه BA را دلیل بالا آمدن آن دانشت و دلیل سرخ شدن آن را هم مشابه لكه قرمز بزرگ بدانیم.
اما هنوز سوال های بی جواب زیادی در رابطه با لكه قرمز كوچک ظاهر شده بر روی مشتری و حتی لكه بزرگ قدیمی و آشنای مشتری وجود دارد كه این پدیده جدید بهانه ای برای صرف وقت بر روی این سوالات ایجاد كرده است.
برای به دست آوردن زمان‌های مناسب برای رصد این لكه جدول زیر را ببینید. اما لكه كوچک حدود ۱ ساعت زودتر از لكه بزرگ بر سطح مشتری آشكار می‌شود پس برای رصد لكه كوچك ۱ ساعت از ساعاتی كه برای رصد لكه بزرگ پیشنهاد شده كم كنید.

جدول زمان‌های گذر لکه سرخ بزرگ
ساعت‌ها زمانی را نشان می‌دهند که لکه از میانه قرص مشتری می‌گذرد. زمان‌ها به ساعت ایران اند و اختلاف آنها با ساعت جهانی ۳:۳۰+ در نظر گرفته شده است.
۱۷ اسفند ۱۳۸۴ ۱۳:۱۵
۱۷ اسفند ۱۳۸۴ ۲۳:۱۰
۱۸ اسفند ۱۳۸۴ ۹:۰۶
۱۸ اسفند ۱۳۸۴ ۱۹:۰۱
۱۹ اسفند ۱۳۸۴ ۴:۵۷
۱۹ اسفند ۱۳۸۴ ۱۴:۵۳
۲۰ اسفند ۱۳۸۴ ۰:۴۸
۲۰ اسفند ۱۳۸۴ ۱۰:۴۴
۲۰ اسفند ۱۳۸۴ ۲۰:۴۰
۲۱ اسفند ۱۳۸۴ ۶:۳۵
۲۱ اسفند ۱۳۸۴ ۱۶:۳۱
۲۲ اسفند ۱۳۸۴ ۲:۲۶
۲۲ اسفند ۱۳۸۴ ۱۲:۲۲
۲۲ اسفند ۱۳۸۴ ۲۲:۱۸
۲۳ اسفند ۱۳۸۴ ۸:۱۳
۲۳ اسفند ۱۳۸۴ ۱۸:۰۹
۲۴ اسفند ۱۳۸۴ ۴:۰۴
۲۴ اسفند ۱۳۸۴ ۱۴:۰۰
۲۴ اسفند ۱۳۸۴ ۲۳:۵۶
۲۵ اسفند ۱۳۸۴ ۹:۵۱
۲۵ اسفند ۱۳۸۴ ۱۹:۴۷
۲۶ اسفند ۱۳۸۴ ۵:۴۲
۲۶ اسفند ۱۳۸۴ ۱۵:۳۸
۲۷ اسفند ۱۳۸۴ ۱:۳۴
۲۷ اسفند ۱۳۸۴ ۱۱:۲۹
۲۷ اسفند ۱۳۸۴ ۲۱:۲۵
۲۸ اسفند ۱۳۸۴ ۷:۲۱
۲۸ اسفند ۱۳۸۴ ۱۷:۱۶
۲۹ اسفند ۱۳۸۴ ۳:۱۲
۲۹ اسفند ۱۳۸۴ ۱۳:۰۷
۲۹ اسفند ۱۳۸۴ ۲۳:۰۳
۱ فروردین ۱۳۸۵ ۸:۵۹
۱ فروردین ۱۳۸۵ ۱۸:۵۴
۲ فروردین ۱۳۸۵ ۴:۵۰
۲ فروردین ۱۳۸۵ ۱۴:۴۵
۳ فروردین ۱۳۸۵ ۰:۴۱
۳ فروردین ۱۳۸۵ ۱۰:۳۷
۳ فروردین ۱۳۸۵ ۲۰:۳۲
۴ فروردین ۱۳۸۵ ۶:۲۸
۴ فروردین ۱۳۸۵ ۱۶:۲۳
۵ فروردین ۱۳۸۵ ۲:۱۹
۵ فروردین ۱۳۸۵ ۱۲:۱۴
۵ فروردین ۱۳۸۵ ۲۲:۱۰
۶ فروردین ۱۳۸۵ ۸:۰۶
۶ فروردین ۱۳۸۵ ۱۸:۰۱

برگرفته از مجله نجوم ایران
irsience@yahoo.com